مطالب آموزشی

 آنچه در رابطه با روغن های خنک کننده ( روغن آب صابون ) باید بدانیم

 

تعریف : آب صابون ترکیبی از یک نوع روغن حل شونده ( Metal Working Fluid ) و آب میباشد که درضمن افزودنی های مناسبی نیز به آن اضافه می شود تا خواص ویژه ای پیدا نماید. آب صابون از دیرباز یکی از ضروریات ماشین کاری و عملیات تراشکاری قطعات می باشد.

از مهم ترین خواص یک روغن حل شونده خنک کنندگی و روانکاری نوک ابزار درمحل تماس با قطعه کار است. درکنار این خواص، روغن و آب باید بتوانند به خوبی دریکدیگر حل شوند و همچنین دربرابر رشد باکتریها و قارچ ها مقاوم باشد ( از ایجاد بوی بد جلوگیری کند ) و مانع زنگ زدگی سطح قطعات و بدنه دستگاه تراش شود.قیمت مناسب نیز یکی از ویژگی های کولنت می باشد.

هرچند در صنعت تراشکاری، آب صابون مورد استفاده می تواند کیفیت های مختلفی داشته باشد. این بستگی به چند عامل دارد. اگر آب صابون دردستگاه چرخش نداشته باشد و به اصطلاح یکبار مصرف باشد خیلی نیازی نیست تا دوام آب صابون زیاد باشد. ولی حتما باید ازموادی درست شده باشد که برای انسان خطرناک نباشد. متاسفانه برخی تولید کنندگان صرفا برای پائین آوردن قیمت آب صابون، از مواد ارزان قمیتی استفاده می کنند که دربرخی موارد سرطان زا بودن آنها تائید شده است.

اگر آب صابون درسیستم گردش داشته باشد باید دوام مناسبی داشته باشد و براحتی اجازه رشد باکتری ها را ندهد. اگر باکتری در درون آب صابون رشد کند بوی بسیار بد و آزار دهنده ای درمحیط کارگاه و اطراف دستگاه فضا را پر میکند و برای سلامت کارگران نیز مضر است.بنابراین درانتخاب محصول مورد نظر دقت کافی دراین خصوص داشته باشید.

اگر تجهیزات شما ارزش اقتصادی بالائی داشته باشد و قطعات کاری که تراشیده می شود نیز حساسیت بالائی داشته باشند علاوه بر خواص فوق می بایستی  از آب صابونی استفاده شود که هیچ خوردگی و زنگ زدگی بر روی دستگاه و یا قطعه کار ایجاد ننماید. برای این منظور آب صابون باید دارای افزودنی های خاصی باشد تا بتواند مانع زنگ زدگی بشود.

چنانچه سرعت انجام عملیات تراش بالا باشد حرارت تولید شده در سطح قطعه و ابزار نیز بیشتر بوده و ضروری است تا آب صابون با سرعت و مقدار بیشتری بر روی قطعه و ابزار پاشیده شود. دراین هنگام امکان کف کردن وجود دارد که اگر کیفیت آب صابون مناسب باشد از ایجادکف جلوگیری خواهد کرد.

بنابراین براساس نوع کاربری، شما میتوانید محصول مورد نظر ومناسب برای کار خود را انتخاب نمائید. البته باید توجه داشت که قیمت محصول نیز متناسب با کیفیت و کارآئی آن خواهد بود.

جزئیات بیشتر درباره خواص روغنهای حل شونده را درادامه می خوانید:

مشخصات فنی روغن حل شونده

خنک کنندگی : یکی از مشکلات همیشگی در ماشین های ابزار ، ایجاد حرارت در نقطه تماس ابزار برش با قطعه کار می باشد . برای حل این مساله بهترین و ساده ترین راه حل استفاده از آب می باشد زیرا آب دارای خاصیت خنک کنندگی قابل توجهی است و براحتی قابل تهیه می­­باشد. بنابراین کاندید مناسبی برای استفاده در ماشین کاری و ساخت قطعات است لیکن آب فاقد خاصیت روان کنندگی بوده و از طرفی باعث تسریع در خوردگی و زنگ زدگی نیز خواهد شد.

روان کنندگی : بنابراین به جهت ایجاد خاصیت روانکاری و تسهیل حرکت ابزار بر روی قطعه کار ،آب را با نوعی روغن خاص مخلوط نموده و سپس مورد استفاده قرار می دهند. مقدار روغن نسبت به آب معمولا 5 درصد می باشد ولی سازنده کولنت باید مقدار آن را برای مصرف کننده مشخص نماید. روغنی هم که استفاده می شود بایستی دارای کیفیت مناسب باشد و یکی از شاخصه های آن نقطه اشتعال روغن است. هرچه نقطه اشتعال روغن بالاتر باشد پایداری بیشتری در محل تماس ابزار با قطعه کار خواهد داشت و دراثر حرارت ایجاد شده در آن محل، تغییر کیفیت نمی دهد. بهتر است نقطه اشتعال روغن بکار گرفته شده بالای 200 درجه سانتیگراد باشد .

مشکلی که در استفاده همزمان از آب و روغن وجود دارد عدم تمایل اختلاط روغن با آب است. جدا شدن روغن از آب صابون، پدیده ایست که تمامی قطعه سازان آن را تجربه کرده اند. برای رفع این مشکل از موادی که به اختلاط آب و روغن کمک می کند استفاده می شود که به آن امولسی فایر می گویند. شرکت ژن پژوهان پویا موفق به تولید امولسی فایر مخصوصی شده که باعث می شود آب و روغن براحتی درهم مخلوط شده وتا مدتهای طولانی این وضعیت را حفظ می نماید. یک آب صابون باکیفیت حتی در صورت سکون و توقف چندین روزه دوفاز نمی شود یعنی روغن وآب ازیکدیگرجدا نمی شوند.

13

باکتری زدائی : همانطور که گفته شد یکی از مشکلات جدی که آب صابون ها دچار آن می شوند ایجاد بوی بد و آزار دهنده ای است که معمولا پس از توقف و ساکن شدن آب صابون برای مدت زمان بیش از یکی دو روز تولید می شود . علت این امر تولید باکتری و فعالیت های زیستی آنهاست. وجود آب و روغن به باکتری ها امکان رشد و تغذیه میدهد. بهترین شرائط رشد باکتریها درمحیط بدون هواست و زمانی که دستگاه تراش متوقف است و آب صابون درمخزن ساکن می شود و هوا نمی تواند وارد آن شود بهترین شرائط برای رشد و تکثیر باکتریها فراهم می گردد. سپس در اثر تغذیه و متابولیسم ( سوخت و ساز ) باکتری ها موادی تولید می شود که عامل بوی نامطبوع هستند. به همین دلیل است که معمولا پس از یک تعطیلی دو سه روزه، محیط کارگاه از بوی بد آکنده شده و به سختی قابل تحمل است.

همانطور که گفته شد یکی از مواد لازم برای رشد باکتری ها آب و دیگری مواد غذائی دردسترس آنهاست. از مهمترین مواد غذائی باکتری ها خود روغن ( ترکیبات هیدروکربنی ) می باشد.

بنابراین روغن از یک طرف خاصیت مثبت روان کنندگی داشته و از طرف دیگر منبع غذائی مناسبی برای رشد باکتری هاست. برای حفظ مزیت روغن ، تولید کنندگان کولنت از موادی برای جلوگیری از رشد باکتری ها استفاده می کنند که به آن بایو ساید گفته می شود . بایوساید ها انواع گوناگونی دارند . اگر ترکیبات ضد باکتری که در تولید آب صابون استفاده می شود دارای کیفیت نامرغوب باشدتاثیر نامطلوبی بر سلامت محیط کار می گذارند. از جمله می توان به ایجاد حساسیت های پوستی و یا تنفسی در کارگران دراثر تماس با آب صابون نامرغوب اشاره کرد.

شرکت ژن پژوهان پویا از بایو سایدی در محصول خود استفاده می کند که به هیچ وجه برای انسان مضر نبوده و کارگران می توانند با آسودگی خیال و بدون هرگونه نگرانی به انجام کار خود بپردازند. این مساله درکارگاههای مختلف و درتحت شرائط گوناگون مورد آزمایش قرار گرفته است.

ضد زنگ و خوردگی : خاصیت دیگری که یک کولنت مناسب باید داشته باشد، جلوگیری از زنگ زدگی و خوردگی فلزات است. همانطور که میدانیم وجود آب و تماس آن با سطوح فلزی دستگاه و قطعه کار شرائط مساعدی را برای ایجاد زنگ زدگی فراهم می نماید. همچنین موادی که از متابولیسم باکتری ها در آب صابون ایجاد می شود باعث اسیدی شدن آن می گردد. هرچقدر محیط آب صابون اسیدی تر باشد امکان خوردگی بیشتر می شود. برای جلوگیری از خوردگی، باید درزمان ساخت آب صابون موادی به آن اضافه شود که خاصیت بازی ( قلیائی ) به آب صابون بدهد. مقدار قلیائی بودن آب صابون را از طریق اندازه گیری pH مشخص می نمایند.

 PH

همانطور که می دانید چنانچه pH یک محلول آبی کمتر از 7 باشد بیانگر وجود خاصیت اسیدی و بالاتر از 7 خاصیت قلیائی در آن محلول می باشد. یک آب صابون مناسب می بایستی پس از اختلاط با آب داری شاخص (pH ) بین 8 تا 9 باشد طبیعاتا هرچه عدد pH بالاتر باشد محلول قلیائی تر بوده و امکان جلوگیری از زنگ زدگی نیز بیشتر خواهد بود. برخی از صنایع به حدی سختگیرانه عمل می کنند که با کاهش پی اچ به پائین تر از 8.5 نسبت به تعویض آب صابون اقدام می نمایند.

 ضد کف : نکته مهم دیگری که در استفاده از روغن های حل شونده ( کولنت ) باید مد نظر قرار گیرد خاصیت ضد کف آنهاست. چنانچه سرعت پاشش آب صابون بر روی قطعه کار زیاد باشد دراثر اختلاط هوا و آب، کف و حبابهای هوا تشکیل می شود. اگر کف تولید شده به سرعت از بین نرود، خنک کردن قطعه و ابزار برش به خوبی صورت نخواهد گرفت و کیفیت کار افت می کند. عمرابزار برش نیز به شدت کم می شود و از این بابت هزینه های کارافزایش می بابد. بدین منظور برای ازبین بردن کف تولید شده باید از مواد مناسبی برای از بین بردن سریع کف های ایجاد شده استفاده نمود. شرکت ژن پژوهان پویا از مواد ضد کف مناسبی درمحصولات خود استفاده می نماید که قادر است کف تولید شده را در کمتر از 3 ثانیه از بین ببرد.